Bệnh đau thần kinh tọa: Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa hiệu quả

Bệnh đau thần kinh tọa là gì
Blogs

Đau thần kinh tọa là căn bệnh khá phổ biến hiện nay. Bệnh gây ra những cơn đau nhức khó chịu, ảnh hưởng đến cuộc sống người bệnh. Để mọi người có thể hiểu hơn về tình trạng đau dây thần kinh tọa là gì và những nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa hiệu quả. Mời mọi người cùng tham khảo bài viết sau đây để có những kiến thức về bệnh.

Bệnh đau thần kinh tọa là gì?

Dây thần kinh tọa là dây thần kinh lớn nhất trong cơ thể và được cấu tạo từ các rễ thần kinh riêng lẻ. Ở mỗi đốt sống lưng có một rễ thần kinh, các dây thần kinh này kết hợp với nhau tạo thành dây thần kinh tọa lớn. Dây thần kinh tọa bắt đầu từ cột sống ở lưng dưới qua mông và xuống phía sau mỗi chân, chân đùi, bắp chân, bàn chân và ngón chân.

Bệnh đau thần kinh tọa là gì
Bệnh đau thần kinh tọa là gì

Đau thần kinh tọa (Thuật ngữ tiếng Anh: Sciatica) hay đau dây thần kinh tọa, tọa thống phong (trong y học cổ truyền), là một bệnh y khoa đặc thù bởi triệu chứng đau dọc xuống chân từ lưng dưới. Sự đau đớn này có thể đi xuống ở đằng sau, bên ngoài hoặc ở phía trước chân. Cơn đau thường ập tới sau các hoạt động như nhấc vật nặng, mặc dù nó cũng có thể tới từ từ. Thông thường, triệu chứng chỉ ở một bên thân thể. Tuy nhiên, một số nguyên nhân nhất định có thể gây ra đau ở cả hai bên. Đôi lúc có thể kèm theo đau lưng dưới nhưng không phải luôn luôn. Có thể gặp triệu chứng yếu hoặc tê ở những phần khác nhau của cẳng và ban chân bị ảnh hưởng.(Nguồn: vi.wikipedia.org)

Đau thần kinh tọa rất ít khi xảy ra ở những người trẻ tuổi. Đau thường xảy ra ở những người ở độ tuổi trung niên từ 40 tuổi đến 50 tuổi.

Bệnh thần kinh tọa gây ra những cơn đau dọc theo dây thần kinh kéo dài từ lưng dưới qua hông và mông xuống mỗi chân. Thông thường, đau thần kinh tọa chỉ ảnh hưởng đến một bên của cơ thể bạn.

Dấu hiệu và triệu chứng đau thần kinh tọa

Khi bị đau dây thần kinh tọa sẽ có những dấu hiệu thường gặp bao gồm:

  • Những cơn đau tăng dần từ nhẹ đến đau nhức hoặc đau dữ dội
  • Người bệnh có cảm giác như một cú giật hoặc điện giật
  • Đau tăng lên khi ho hoặc hắt hơi hoặc ngồi lâu
  • Tình trạng đau thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể
  • Những cơn đau bắt đầu từ cột sống dưới (thắt lưng) lan đến mông và xuống phía sau chân
  • Người bệnh có dấu hiệu bị tê, ngứa ran hoặc yếu cơ ở chân hoặc bàn chân bị ảnh hưởng.
  • Đau có thể tăng lên khi chuyển từ vị trí ngồi sang đứng
Triệu chứng đau thần kinh toa
Triệu chứng đau thần kinh toa

Những triệu chứng đau thần kinh tọa bao gồm:

  • Yếu, tê hoặc khó cử động chân, bàn chân hoặc ngón chân
  • Một số trường hợp, đau thần kinh tọa có thể nghiêm trọng và suy nhược
  • Bệnh có thể không thường xuyên và gây khó chịu, nhưng có khả năng trở nên rất nguy hiểm
  • Bệnh gây đau thắt lưng và đau chân, nhưng điển hình là đau chân nặng hơn rõ rệt so với đau thắt lưng

Khi nào thì phải đi khám bác sĩ

Nếu bị đau dây thần kinh tọa nhẹ thì bệnh sẽ giảm đau dần theo thời gian. Người bệnh chỉ cần gọi điện cho bác sĩ để nghe những tư vấn hữu ích về cách chữa và giảm đau.

Nếu đau thần kinh toa đã ở giai đoạn nặng, người bệnh áp dụng các biện pháp tự chăm sóc không làm giảm đau. Hoặc cơn đau của bạn kéo dài hơn một tuần, nghiêm trọng hoặc trở nên tồi tệ dần dần. Người bệnh cần đi khám bác sĩ ngay để có những biện pháp can thiệp kịp thời.

Khi nào thì cần đi khám bác sĩ
Khi nào thì cần đi khám bác sĩ

Ngoài ra, người bệnh cần đi gặp bác sĩ ngay nếu:

  • Bạn bị đau đột ngột, dữ dội ở lưng hoặc chân và tê hoặc yếu cơ ở chân
  • Cơn đau sau một chấn thương dữ dội, như tai nạn giao thông
  • Bạn gặp khó khăn trong việc kiểm soát ruột hoặc bàng quang của bạn

Nguyên nhân đau thần kinh tọa

Theo các chuyên gia, có rất nhiều nguyên nhân và yếu tố gây đau thần kinh tọa. Khi cột sống lưng dưới gặp vấn đề hoặc bị tổn thương là nguyên nhân phổ biến nhất của đau thần kinh tọa. Những nguyên nhân bao gồm:

Nguyên nhân đau thần kinh tọa
Nguyên nhân đau thần kinh tọa
  • Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng (lưng dưới). Khi đĩa đệm bị thoát vị ra ngoài dẫn đến chèn ép rễ thần kinh. Do đo, đau dây thần kinh tọa là triệu chứng phổ biến nhất của thoát vị đĩa đệm lưng dưới.
  • Thoái hóa cột sống thắt lưng (lưng dưới). Khi cột sống lưng dưới bị thoái hóa có thể dẫn đến chèn ép rễ thần kinh và gây đau thần kinh tọa.
  • Gai cột sống thắt lưng (lưng dưới). Các gai xương hình thành và phát triển khi cột sống bị thoái hóa. Các gai xương mọc ra có thể gây chèn ép rễ dây thần kinh dẫn đến đau thần kinh tọa.
  • Hẹp cột sống thắt lưng (lưng dưới). Khi mặt khớp mở rộng, sự phát triển quá mức của mô mềm và đĩa đệm phồng lên gây áp lực lên rễ thần kinh, gây đau thần kinh tọa. Hẹp cột sống xảy ra có thể do cột sống bị thoái hóa và phổ biến ở người lớn hơn 60 tuổi.
  • Hội chứng Piriformis. Hội chứng Piriformis gây đau thần kinh tọa là nguyên nhân rất ít khi gặp. Ở một số trường hợp, dây thần kinh tọa chạy qua cơ piriformis. Khi piriformis rút ngắn hoặc co thắt do chấn thương hoặc sử dụng quá mức, điều này được đặt ra rằng điều này gây ra sự chèn ép của dây thần kinh tọa.
  • Bệnh tiểu đường. Tình trạng này, ảnh hưởng đến cách cơ thể bạn sử dụng lượng đường trong máu, làm tăng nguy cơ tổn thương thần kinh.

Những yếu tố gây đau dây thần kinh tọa

Bên cạnh những nguyên nhân đau thần kinh tọa phổ biến ở trên. Đau dây thần kinh tọa còn do một số yếu tố khác gây ra bao gồm:

Yếu tố gây đau dây thần kinh tọa
Yếu tố gây đau dây thần kinh tọa
  • Mô sẹo. Là hội chứng xơ hóa màng cứng chèn ép vào rễ thần kinh thắt lưng, có thể dẫn đến tình trạng đau thần kinh tọa.
  • Khối u cột sống. Các khối u cột sống hình thành do ung thư từ bộ phận khác di căn sang cột sống. Khối u to dần có thể chèn ép rễ thần kinh ở lưng dưới và gây ra các triệu chứng đau thần kinh tọa.
  • Gãy xương cột sống lưng dưới (thắt lưng). Khi bị gãy xương cột sống thắt lưng có thể là nguyên nhân gây đau dây thần kinh tọa. Các trường hợp gãy xương xảy ra do tai nạn xe hơi hoặc ngã. Cũng có thể do xương đã trở nên yếu do loãng xương.
  • Mang thai. Khi mang thai, phụ nữ sẽ thay đổi cân nặng và nội tiết tố có thể gây đau thần kinh tọa khi mang thai.
  • Căng cơ. Một số trường hợp căng cơ lưng dưới hoặc co thắt cơ cú thể gây áp lực lên rễ thần kinh dẫn đến đau thần kinh tọa.
  • Nhiễm trùng. Đây là nguyên nhân rất hiếm gặp, nhiễm trùng ở phần lưng dưới có thể ảnh hưởng đến rễ thần kinh và gây đau thần kinh tọa.
  • Viêm cột sống dính khớp. tình trạng viêm mãn tính xương quanh cột sống lưng dưới gây viêm túi mật và các triệu chứng có thể bao gồm đau thần kinh tọa.
  • Tuổi tác. Những thay đổi do tuổi tác như thoát vị đĩa đệm và gai xương, là nguyên nhân phổ biến nhất của đau thần kinh tọa.
  • Béo phì. Khi trọng lượng cơ thể tăng quá mức dẫn đến cột sống lưng dưới bị chịu áp lực gây đau thần kinh tọa.
  • Nghề nghiệp. Với những người làm việc và hoạt động trong môi trường thường xuyên phải xoay lưng, mang vác nặng hoặc lái xe cơ giới trong thời gian dài. Đây có thể là yếu tố gây đau thần kinh tọa.
  • Ngồi lâu. Những người ngồi trong thời gian dài hoặc có lối sống ít vận động có nhiều khả năng mắc bệnh đau thần kinh tọa hơn những người năng động.

Những biến chứng của bệnh đau thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa có nguy hiểm không là câu hỏi mà nhiều người bệnh chưa có câu trả lời. Theo các chuyên gia xương khớp, đau thần kinh tọa là một căn bệnh gây nguy hiểm tới sức khỏe người bệnh. Tuy không gây hại trực tiếp đến tính mạng nhưng lại gây ra những biến chứng nguy hiểm bao gồm:

Biến chứng đau dây thần kinh tọa
Biến chứng đau dây thần kinh tọa
  • Mất cảm giác ở chân bị ảnh hưởng
  • Yếu ở chân bị ảnh hưởng
  • Mất chức năng ruột hoặc bàng quang

Những cách chẩn đoán bệnh đau dây thần kinh tọa

Để chẩn đoán được chính xác bệnh đau thần kinh tọa và những nguyên nhân gây bệnh. Các bác sĩ sẽ dựa vào những kết quả kiểm tra thể chất, xét nghiệm và tiền sử bệnh. Những phương pháp chẩn đoán bao gồm:

Chụp cắt lớp vi tính đau thần kinh tọa
Chụp cắt lớp vi tính đau thần kinh tọa
  • Dấu hiệu. Đau nhức ở phần thắt lưng (lưng dưới) lan xuống mông và chân.
  • Kiểm tra thể chất. Yêu cầu người bệnh nâng thẳng chân để xem tầm hoạt động của chân. Nếu tầm hoạt động của chân dao động từ 30 độ đến 70 độ thì được coi là bị đau thần kinh tọa. Nhưng cũng có nhiều trường hợp không phải là đau thần kinh tọa.
  • Xét nghiệm. Sử dụng những phương pháp hình ảnh để chẩn đoán như chụp cắt lớp vi tính (CT Scan) hoặc chụp cộng hưởng từ (Mri).

Cách chữa đau thần kinh tọa

Nhiều người bệnh thắc mắc, đau thần kinh tọa có chữa khỏi không và cách điều trị đau thần kinh tọa nào là hiệu quả. Để có câu trả lời chi tiết, mời mọi người cùng tìm hiểu tiếp ở dưới đây nhé:

Những loại thuốc trị đau thần kinh tọa

Chữa đau thần kinh tọa bằng tây y

Hiện nay, chữa có một loại thuốc nào được chỉ định dùng để điều trị đau thần kinh tọa. Nhiều bệnh nhân sử dụng thuốc opioid và thuốc giãn cơ vẫn không giảm đau. Nhiều người sử dụng thuốc Nsaid cũng không cải thiện tình trạng bệnh. Tuy nhiên, đây lại là loại thuốc phù hợp nhất, vẫn được bác sĩ chỉ định để chữa đau thần kinh tọa:

Chữa đau thần kinh tọa bằng thuốc tây y
Chữa đau thần kinh tọa bằng thuốc tây y
  • Tiêm độc tố botulinum. Ở những người bệnh bị đau thần kinh tọa do hội chứng Piriformis bác sĩ sẽ chỉ định tiêm độc tố botulinum có thể cải thiện đau và chức năng.
  • Thuốc chống trầm cảm. Là thuốc đã chứng minh một số hiệu quả trong điều trị đau thần kinh tọa và có thể được cung cấp cho những người không tuân thủ NSAID hoặc những người đã thất bại trong điều trị NSAID.
  • Thuốc giảm đau. Thuốc chống viêm không steroid (như ibuprofen hoặc naproxen), hoặc steroid đường uống có thể làm giảm đau. Thuốc giãn cơ và thuốc gây nghiện cũng có thể được chỉ định chữa đau thần kinh tọa trong thời gian ngắn tối đa 2 tuần.

Ngoài ra, người bệnh đau thần kinh tọa cũng có thể sử dụng những bài thuốc trị bệnh thần kinh tọa như chữa đau thần kinh tọa bằng đông y, chữa đau thần kinh tọa bằng thuốc nam

Phẫu thuật điều trị đau thần kinh tọa

Cách chữa đau thần kinh toa bằng phương pháp phẫu thuật là rất hiếm. Những trường hợp mổ đau thần kinh toa được bác sĩ chỉ định bao gồm:

Phương pháp phẫu thuật chữa đau thần kinh tọa
Phương pháp phẫu thuật chữa đau thần kinh tọa
  • Có triệu chứng đau chân nặng kéo dài từ 4-6 tuần
  • Đau không giảm khi đã sử dụng hết những cách điều trị đau thần kinh tọa.
  • Mất dần khả năng vận động và sinh hoạt
  • Chân bị suy yếu hoặc mất kiểm soát ruột hoặc bàng quang đột ngột

Tùy thuộc vào tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ áp dụng một trong hai phương pháp phẫu thuật sau:

  • Phẫu thuật vi phẫu
  • Phẫu thuật cắt bỏ

Những cách giảm đau thần kinh tọa

Ngoài những cách chữa đau thần kinh tọa ở trên. Người bệnh cũng có thể tham khảo những mẹo chữa đau thần kinh tọa tại nhà hiệu quả bao gồm:

Đau thần kinh tọa nên ăn gì?

Những thực phẩm tốt với những người bị đau thần kinh tọa bao gồm:

Những thực phẩm người bị đau thần kinh tọa nên ăn
Những thực phẩm người bị đau thần kinh tọa nên ăn
  • Ăn nhiều thực phẩm giàu Vitamin. Người bệnh nên bổ sung các loại vitamin như B6, B9, B12 và vitamin C. Vì vitamin không chỉ có tác dụng riêng với bệnh thần kinh tọa mà với các bệnh xương khớp nói chung.
  • Ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ. Vì chất xơ giúp tăng tính đàn hồi của dây chằng, giảm thiểu lượng mỡ máu và tăng cường sản sinh chất nhầy xung quanh đĩa đệm. Các chất xơ có nhiều trong loại rau xanh. Ngoài ra, chất xơ cũng giúp cân bằng hàm lượng các chất trong cơ thể, phòng tránh quá trình thoái hóa xương khớp, loãng xương…
  • Bổ xung thực phẩm giàu canxi. Vì canxi là thành phần cấu tạo và duy trì hoạt động của xương khớp. Việc tăng cường lượng canxi càng nhiều sẽ là càng tốt để giúp tránh các bệnh đau nhức xương khớp.
  • Sữa tỏi chữa đau thần kinh tọa

Đau thần kinh tọa nên kiêng ăn gì?

Bên cạnh những thực phẩm cần ăn nhiều, người bệnh cần chú ý đến những thực phẩm kiêng không nên ăn bao gồm:

Thực phẩm người bị đau thần kinh tọa kiêng ăn
Thực phẩm người bị đau thần kinh tọa kiêng ăn
  • Không nên ăn nhiều muối. Vì muối cũng không hề tốt cho xương và các cơ quan khác của cơ thể. Chính vì thế khi bị đau thần kinh tọa, người bệnh phải hạn chế ăn nhiều muối hàng ngày.
  • Kiêng ăn thực phẩm nhiều dầu mỡ. Những loại đồ ăn nhanh, đóng hộp chứa nhiều dầu mỡ sẽ làm cho cơn đau của người bệnh ngày càng nặng hơn, tần suất ngày một nhiều, tăng nguy cơ gây viêm nhiễm.
  • Hạn chế ăn nhiều hải sản. Vì các chất đạm trong nó sẽ kích thích quá trình hình thành gai xương làm ảnh hưởng đến đau thần kinh tọa. Hải sản được liệt kê vào danh sách đen với những người mắc bệnh xương khớp.
  • Kiêng ăn những loại thịt màu đỏ. Vì các loại thịt này còn khiến cho những cơn đau trở nên dữ dội hơn. Những loại thịt màu đỏ như thịt trâu, dê, thịt bò,…
  • Không nên uống bia rượu, chất kích thích. Vì đây chính là nguyên nhân hàng đầu gây ra bệnh viêm khớp, đau thần kinh tọa, bệnh gút, hay là thoái hóa cột sống lưng, cổ,…

Vật lý trị liệu đau thần kinh tọa

Những bài bài tập vật lý trị liệu tại nhà chữa đau thần kinh tọa hiệu quả bao gồm:

Bài tập vật lý trị liệu đau thần kinh tọa
Bài tập vật lý trị liệu đau thần kinh tọa

Bài tập nghiêng xương chậu

  • Công dụng: tăng cường cơ bụng và là nền tảng của nhiều bài tập để giảm đau thần kinh tọa.
  • Cách thực hiện: Người bệnh nghiêng xương chậu nằm ngửa, gập đầu gối và bàn chân phẳng trên mặt đất. Kéo rốn của bạn về phía cột sống của bạn. Khi bạn đang kéo rốn của mình vào, lưng của bạn sẽ tự động dẹt xuống sàn và xương chậu của bạn sẽ cuộn lên về phía ngực của bạn. Giữ vị trí này trong 20 giây, sau đó thư giãn. Nhằm hoàn thành 10 lần lặp lại bài tập này.

Bài tập nhấn

  • Công dụng: Điều trị đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.
  • Cách thực hiện: Nằm sấp và từ từ đẩy phần thân trên của bạn lên tay, trong khi giữ hông trên sàn nhà. Giữ vị trí này trong 5 giây và sau đó hạ thân trên của bạn trở lại mặt đất. Đặt mục tiêu hoàn thành 10 lần lặp lại sau mỗi vài giờ, dần dần làm việc tối đa 30 giây cho mỗi lần lặp lại.

Bài tập nâng chân thẳng

  • Công dụng: Giúp tăng cường cơ bụng và ngăn ngừa tái phát đau thần kinh tọa.
  • Cách thực hiện: Nghiêng xương chậu bằng cách nằm ngửa, gập đầu gối và kéo rốn về phía cột sống. Duỗi thẳng một chân ra dọc theo sàn và nhẹ nhàng nâng nó lên 6 đến 8 inch so với mặt đất, trước khi đưa nó trở lại mặt đất. Nhằm hoàn thành 10 lần lặp lại trước khi lặp lại với chân kia.

Bài tập gập lưng

  • Công dụng: Giúp điều trị đau thần kinh tọa do hẹp cột sống bằng cách tăng kích thước của lối đi của dây thần kinh bị hạn chế.
  • Cách thực hiện: Nằm ngửa, hai chân đặt phẳng trên mặt đất. Nhẹ nhàng kéo đầu gối của bạn lên ngực cho đến khi bạn cảm thấy một sự kéo dài thoải mái trên lưng dưới của bạn. Giữ căng trong 30 giây, sau đó từ từ hạ chân trở về vị trí bắt đầu. Nhằm hoàn thành 4 đến 6 lần lặp lại bài tập này.

Chữa đau thần kinh tọa bằng châm cứu

Chữa đau thần kinh tọa bằng châm cứu
Chữa đau thần kinh tọa bằng châm cứu

Phương pháp này tập trung vào việc duy trì hoạt động của xương khớp thông qua dòng năng lượng mở thông qua các con đường cụ thể trong cơ thể. Kim mỏng tóc (thường không cảm thấy) được đưa vào da gần khu vực đau.

Xoa bóp chữa đau thần kinh tọa

Chữa đau thần kinh tọa bằng xoa bóp
Chữa đau thần kinh tọa bằng xoa bóp

Một số hình thức trị liệu xoa bóp đã được chứng minh là có nhiều lợi ích cho đau lưng, bao gồm tăng lưu thông máu, thư giãn cơ và giải phóng endorphin (thuốc giảm đau tự nhiên của cơ thể).

Mẹo chữa đau thần kinh tọa tại nhà bằng chườm nhiệt

Phương pháp này có thể giúp giảm đau chân, đặc biệt là trong giai đoạn đầu. Chườm nóng hoặc lạnh trong khoảng 20 phút và lặp lại sau 2 giờ. Đa số, người bệnh chườm nóng sẽ cảm thấy dễ chịu hơn.

Bài tập yoga trị đau thần kinh tọa

Những bài tập yoga sẽ giúp tăng cường, kéo dài và điều hòa khí huyết với người bị đau thần kinh tọa. Những bài tập bao gồm:

Bài tập yoga chữa đau thần kinh tọa tại nhà
Bài tập yoga chữa đau thần kinh tọa tại nhà
  • Bài tập tăng cường. Bài tập có thể giúp củng cố cột sống và các cơ, dây chằng và gân hỗ trợ.
  • Bài tập kéo dài. Là bài tập được khuyên dùng để giảm đau thần kinh tọa hiệu quả. Kéo căng gân kheo hầu như luôn là một phần quan trọng của chương trình tập thể dục đau thần kinh tọa.
  • Bài tập thể dục nhịp điệu (aerubic). Giúp điều hòa khí huyết, giải phóng endorphin, chất giảm đau tự nhiên của cơ thể, giúp giảm đau thần kinh tọa. Những hình thức tập như đi bộ, bơi lội hoặc trị liệu hồ bơi.

Cách phòng ngừa đau thần kinh tọa

Những phương pháp phòng ngừa bệnh đau dây thần kinh tọa. Và hạn chế những những biến chứng nguy hiểm bao gồm:

Cách phòng ngừa đau thần kinh tọa
Cách phòng ngừa đau thần kinh tọa
  • Tập luyện thể dục hàng ngày. Để giữ cho lưng của bạn mạnh mẽ, đặc biệt chú ý đến các cơ cốt lõi của bạn – các cơ ở bụng và lưng dưới rất cần thiết cho tư thế và sự liên kết thích hợp.
  • Chú ý tư thế ngồi. Chọn một chỗ ngồi có hỗ trợ lưng dưới tốt, tay vịn và chân đế xoay. Cân nhắc đặt một chiếc gối hoặc khăn cuộn ở phía sau lưng để duy trì đường cong bình thường của nó. Giữ mức đầu gối và hông của bạn.

Trên đây là những kiến thức về bệnh đau thần kinh tọa và những nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa hiệu quả. Hi vọng bài viết sẽ giúp mọi người có thêm những thông tin bổ ích về bệnh.

Nguồn tham khảo:

  1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sciatica/symptoms-causes/syc-20377435
  2. https://www.spine-health.com/conditions/sciatica/what-you-need-know-about-sciatica
  3. https://en.wikipedia.org/wiki/Sciatica

Author: Bác sĩ Nguyễn Thị Hồng Yến

Bác sĩ YHCT tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực Đông Y và mong muốn mọi người dân Việt Nam đều có một sức khỏe dồi dào. Cô là cố vấn cao cấp tại Phòng chẩn trị YHCT An Dược.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *