HOTLINE: 024.6297.7923 (miền Bắc) - 028.6683.1025 (miền Nam)

Giải phẫu cột sống cổ và thắt lưng cùng chuyên gia

Last update: 24/08/2017 | 1373 Lượt xem

Bạn đã từng nghe thấy mọi người nói rất nhiều tới cột sống. Vậy thực chất nó có gì đặc biệt? Được cấu tạo từ những bộ phận nào? Hãy để các chuyên gia tiến hành giải phẫu cột sống để có được những thông tin thú vị và bổ ích nhất ngay sau đây nhé!

Cấu tạo cột sống như thế nào?

Thân đốt sống

Bộ phận này có hình trụ, mặt dưới và mặt trên. Ở vị trí giữa nó bị lõm lại và xung quanh có vành xương đặc. Thông thường đốt sống thường gồm có 2 cuống cung, 2 mảnh cung cộng thêm thân đốt để tạo ra những lỗ đốt sống.

Ngoài ra, 2 bờ dưới và trên ở mỗi cuống đều sẽ có những khuyết sống dưới và trên. 2 đốt sống này khi khớp nhau sẽ tạo ra những khuyết tạo thành lỗ gian có chức năng trong việc để những dây thần kinh gai sống sẽ chui ra bên ngoài

Thân đốt sống

Thân đốt sống

Mỏm đốt sống

Trong đốt sống sẽ được chia ra làm 3 loại mỏm như sau:

Mỏm gai di chuyển từ giữa mặt sau sẽ chạy xuống dưới và ra sau cột sống

Mỏm ngang được nối giữa các nhanh và cuống sẽ đi ngang ra phía ngoài

Mỏm khớp được hình thành bởi 2 mỏm khớp dưới và 2 mỏm khớp trên

Lỗ đốt sống

Đây là bộ phận được hình thành từ cung đốt sống và thân đốt sống. Nó nằm tại vị trí phía trước của thân đốt sống, phía sau và 2 bên của cung đốt sống. Mỗi khi những đốt khép lại sẽ tạo ra cột sống.

Giải phẫu cột sống thắt lưng

Giải phẫu cột sống thắt lưng như bạn đã biết trong cột sống có tổng cộng hơn 33 đốt sống nối liền nhau. Kéo dài và uốn hơi cong nhẹ từ xương chẩm đến xương cụt, là xương rường cột của cơ thể. Cột sống bao bọc cũng như bảo vệ tủy sống, hệ thần kinh tự chủ và chỉ huy mọi chức năng hoạt động, chuyển hoá, tuần hoàn, bài tiết .

Giải phẫu cột sống thắt lưng

Giải phẫu cột sống thắt lưng

Cột sống đó là trung tâm của hệ xương, làm cột trụ, quyết định sự sống và sự vận động của tất cả động vật có xương sống .

Hình thái sinh lý

Giải phẫu cột sống thắt lưng về hình thái sinh lý:

Cột sống do có 33 đốt sống hợp thành, chia ra :

– 7 đốt sống cổ :        C1 đến C7    ( C: Cervicalis )

– 12 đốt sống lưng     D1 – D12        ( D : Dozsalis )

–  5 đốt sống thắt lưng :L1 – L5      ( L :Lombalis )

– 5 đốt sống hông      S1 – S5         ( S : Sacrilis )

–  4 đốt sống cụt : Những đốt xương hông dung hợp lại thành một liên tảng lớn và các đốt xương cụt cũng dung hợp lại thành một liên tảng nhỏ. Giữa  đốt sống đều có đĩa đệm.

Các đốt sống lưng khi giải phẫu cột sống thắt lưng:

Các đốt sống lưng khi được giải phẫu cột sống thắt lưng là do cần tiếp xúc với các đầu xương sườn nên mỗi đốt xương có bốn diện khớp. Thân đốt khá dày. Mõm gai dày, thòng sâu ở đuôi gai đốt trên ngang thân đốt dưới.

– D1 nằm dưới C7, khi quay đầu, đốt động là C7, đốt không động là D1 .

– D2 : dưới D1.

– D3 : nằm ở trên đường thẳng nối hai bờ trong, phía trên của hai xương bả vai hẹp từ D1 trở xuống cột sống có xu thế cong về phía sau.

– D4 : là điểm được nhô cao lên ra phía sau.

– D4 đến D7, các đốt thẳng .

– D7 ngang đường nối hai góc dưới xương bã vai .

– Từ D8 trở xuống cột sống hình cong và D10 là điểm nhô lên. Khi cúi thì D10 nhô cao, khi oằn lưng thì D10 đưa ra phía trước nhất.

– Tiếp xuống D11 và D12 .

 Các đốt sống thắt lưng

Các đốt sống thắt lưng khi được giải phẫu cột sống thắt lưng so với các đốt sống lưng thì to, khoẻ hơn nhiều để chịu toàn bộ sức nặng của con người lên nó. Các mõm gai ngắn, rộng và ngang. Thân đốt sống to, không tiếp khớp với xương, nên các mõm ngang dài và nhọn. Lổ đốt hình tam giác .

– L1 dưới D12 .

–  L2 nằm ở trên đường thẳng nối hai đầu xương sườn cụt ( nơi có eo lưng bắt đầu thắt lại ).
– L4 nằm trên đường thẳng nối hai bờ trên xương hông .

Đĩa đệm gian đốt

Cấu tạo đĩa đệm gồm có nhân nhầy, vòng sợi và mâm sụn. Trong đó:

Hình ảnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Hình ảnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

+ Nhân nhầy được cấu tạo bởi một màng liên kết, hình thành các khoang mắt lưới chứa tế bào nhầy keo dính với nhau rất chặt làm nhân nhầy trở nên chắc và đàn hồi tốt. Khi bị thoái hóa cột sống thắt lưng thì tổ chức liên kết này sẽ trở nên lỏng lẻo và giảm tính đàn hồi. Bình thường nhân nhầy nằm ở trong vòng sợi, khi vận động thì cột sống sẽ đẩy nhân nhầy về phía đối diện, vòng sợi thì giãn ra.

+ Vòng sợi gồm nhiều sợi sụn Fibro-Caetilage rất chắc chắn và đàn hồi đan vào nhau theo kiểu xoắn ốc. Tại vùng riềm của vòng sợi lại có thêm một giải sợi. Giữa các lớp của vòng sợi có vách ngăn mỏng.

+ Mâm sụn là điểm gắn chặt vào tấm cùng của đốt sống, nó có thể coi là một phần của đốt sống.

Chiều cao của đĩa đệm ở đoạn thắt lưng dày 9mm, trừ đĩa đệm L5-S1 thấp hơn đĩa đệm L4-L5 khoảng 1/3 chiều cao. Chiều cao của các đĩa đệm trước và đĩa đệm sau chênh nhau tùy thuộc vào độ cong sinh lý của đoạn cột sống, ở đĩa đệm L5-S1 thì độ chênh này lớn nhất.

Các dây chằng thắt lưng

Gồm có dây chằng dọc trước; dây chằng dọc sau; dây chằng vàng; dây chằng liên gai và trên gai. Dây chằng dọc trước thường nằm trước thân đốt từ mặt trước xương cùng đến lồi củ trước đốt sống C1 và đến lỗ chẩm. Tác dụng của dây chằng này là ngăn cản sự ưỡn quá mức của cột sống.

Dây chằng dọc sau thường phủ mặt sau thân đốt sống, chạy trong ống sống từ nền xương chẩm đến mặt sau xương cùng. Dây chằng dọc có nhiệm vụ ngăn cản cột sống gấp quá mức và thoát vị đĩa đệm ra sau.

Dây chằng vàng được phủ phần sau ống sống. Khi dây chằng vàng dày lên bất thường cũng là một biểu hiện của thoái hóa (ở một số người có hẹp ống sống bẩm sinh không triệu chứng).

Dây chằng liên gai và trên gai được nối với nhau tại các mỏm gai. Dây chằng trên gai thường chạy qua đỉnh các mỏm gai.

Các dây chằng thắt lưng thường bám rất chặt nên ít khi nhân nhầy thoát ra ngoài được. Nếu nhân nhầy thoát ra thì chỉ có thể xảy ra ở các vị trí phía sau hai bên cột sống.

Ống sống thắt lưng

Các ống sống ở thắt lưng được giới hạn từ phía trước bởi thân đốt sống và các đĩa đệm, phía sau bởi dây chằng vàng và các cung đốt sống, bên cạnh là các cuống sống, vòng cung và lỗ ghép. Ở bên trong ống sống có rễ thần kinh, bao màng cứng và tổ chức quanh màng cứng. Các tổ chức màng cứng bao gồm mô liên kết, tổ chức mỡ và đám rối tĩnh mạch giúp các rễ thần kinh không bị chèn ép bởi thành xương sống, kể cả khi vận động cột sống thắt lưng.

Cấu tạo ống sống thắt lưng

Cấu tạo ống sống thắt lưng

Trong ống sống, tủy sống chỉ có đến mức L2 nhưng phần rễ thần kinh vẫn tiếp tục đi xuống dưới và rời ống sống ở lỗ ghép tương ứng. Vì vậy, nó phải đi một đoạn dài trong khoang dưới nhện. Hướng đi của các rễ thần kinh sau khi chúng qua bao màng cứng tùy thuộc vào chiều cao đoạn cột sống tiếp theo.

Rễ L4 tách ra khỏi bao cứng chạy chếch xuống dưới và ra ngoài thành một góc 60º, rễ L5 thành góc 45º, rễ S1 thành góc 30º. Chính vì vậy, đoạn vận động cột sống thắt lưng liên quan định khu không tương ứng giữa đĩa đệm và rễ thần kinh:

+ Rễ thần kinh L3 đi ra khỏi bao cứng ở ngang thân đốt L2.

+ Rễ thần kinh L4 ngang thân với L3.

+ Rễ L5 đi ra từ bờ dưới thân đốt L4.

+ Rễ S1 đi ra từ bờ dưới thân đốt L5.

Rễ và dây thần kinh tủy sống

Hai bên khoang tủy sống gồm rễ vận động và rễ cảm giác. Hai rễ này nhập lại thành dây thần kinh sống rồi chui qua lỗ ghép ra ngoài.

Với những chia sẻ về giải phẫu cột sống cổ vừa được trình bày ở trên. Hy vọng rằng bạn đã có cho mình các kiến thức cần thiết liên quan tới cột sống một cách đầy đủ nhất.

Author: Nguyễn Thị Hồng Yến

Bác sĩ YHCT tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực Đông Y và mong muốn mọi người dân Việt Nam đều có một sức khỏe dồi dào. Cô là cố vấn cao cấp tại Phòng chẩn trị YHCT An Dược.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *


Miền Bắc

Tel:0462.9779.23
Mobile: 0983.34.0246(Lương y Bình)

138 Khương Đình, P.Hạ Đình, Q.Thanh Xuân, Hà Nội

Miền Nam

Tel: 08.6683.1025
Mobile:098.1986.223(Lương y Nga)

325/19 Bạch Đằng, P.15, Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh

Còn nhiều phản hồi nữa...Click xem tại đây
Nguyễn thị hồng yến

Ths. Nguyễn Thị Hồng Yến